Signaleren vanuit de praktijk

In de dagelijkse werking vangen praktijkwerkers via allerlei bronnen signalen op. Ze vernemen problemen rechtstreeks van de betrokkenen of ervaren de knelpunten zelf.

Ze horen van cliënten/patiënten en partnerorganisaties over problemen in de stad. Ze botsen op

  • onvolkomenheden in de dagelijkse werking van een organisatie
  • afstemmingsproblemen of overlappingen tussen organisaties
  • onvolkomenheden in de regelgeving
  • bestaan van risicogroepen of het potentiële ontstaan ervan
  • gebrek aan informatie
  • hiaten in het beleid van een organisatie, een sector en/of een overheid


Indien een hulpverlener zulke (nieuwe) sociale problemen opmerkt, kunnen ze deze doorgeven aan één van de signaalcoördinatoren die zorgvuldig afweegt of het signaal beantwoordt aan de definitie en of ze er niet intern zelf mee aan de slag kan. Na deze afweging geeft de signaalcoördinator het signaal door via de knop op de startpagina van deze website.

Het is de bedoeling dat er iets gebeurt met deze waardevolle signalen die een schat aan essentiële en aanvullende beleidsinformatie bevatten. Dat problemen die in contacten met cliënten of aanverwante sectoren regelmatig terug komen, doorstromen naar de betrokken organisaties en (beleids)instanties. Door deze Gentse knelpunten gezamenlijk te signaleren met partnerorganisaties, maken we vraagstukken, afstemmingsproblemen en tekorten in het Gentse welzijnsveld zichtbaar.

Dit is de doelstelling van de werkgroep signalen. De werkgroep signalen Gent wil, na analyse van signalen, aanbevelingen en/of verbeteradviezen aangaande jouw signaal stimuleren. Signaleren is van essentieel belang om gezamenlijk goed beleid te kunnen voeren.

Een structureel signaal is… ?


We omschrijven als werkgroep een structureel signaal als volgt:
'Een structureel signaal is een persoons- en situatieoverstijgend probleem, knelpunt, tekort en/of behoefte dat in contact met de doelgroep en aanverwante sectoren regelmatig terugkomt en dat een structurele component omvat. Een signaal is een teken om iets te doen of te laten'.

Pas wanneer een signaal de signaalprocedure volledig doorliep spreken we over 'een structureel signaal', m.a.w. het signaal is over álle organisaties van de werkgroep heen:

  • duidelijk én
  • neutraal én
  • (h)erkend én
  • gedeeld én

Structureel signaleren is gericht op een betere integrale werking van de hulpverlening met als doelstelling de verbetering van de sociale omstandigheden waarin (potentiële) cliënten zich bevinden: financiële situatie, woonsituatie, (geestelijke) gezondheid, intermenselijk contact, werksituatie, enz. Het is gericht op het voorkomen of verergeren van problemen. Er is aandacht voor het zoeken van verbanden tussen individuele en maatschappelijke factoren. Immers, allerlei maatschappelijke, politieke, juridische, e.a. factoren kunnen een rol spelen bij het ontstaan van problemen van individuele mensen. Als hulpverlener -zij het een maatschappelijk werker, een opbouw-, een jeugd- of een gezondheidswerker,…- werk je binnen de grenzen van 'het systeem' om de leefwereld van cliënten te verbeteren.

Signaleren is een cyclisch proces (signaalproces/signaalprocedure) dat systematisch uitgevoerd wordt en de volgende activiteiten omvat: waarnemen en opvangen, verzamelen, analyseren, communiceren, actie ondernemen (ligt buiten het bestek van de werkgroep signalen) en evalueren.

Urgente signalen


Het doorlopen van een signalenprocedure vraagt tijd. Sommige signalen (die (nog) geen structurele signalen zijn,) zijn van die aard dat ze 'voorrang' vragen. Hiermee bedoelen we dat het niet opportuun is te wachten tot ze de volledige signalenprocedure doorliepen, om ze op de beleidstafels te leggen. Dit omdat het signaal 'de pan uitrijst' of omdat het de hoogste tijd is er iets aan te doen. Deze specifieke problemen noemen we 'urgente signalen'.

Het begrip urgentie heeft in deze context betrekking op de noodzaak om snel iets te doen. Een belangrijk criterium om van urgentie te spreken, is dat als er op korte termijn niets gebeurt, er later grotere of onherstelbare schade kan ontstaan. Het gaat dus niet om de ernst van de situatie zelf, maar om de ernst van de gevolgen indien niet snel wordt ingegrepen. Een urgent signaal onderscheidt zich dus van een structureel signaal op volgende punten:

  • Het signaal heeft de signalenprocedure (nog) niet doorlopen en is bijgevolg niet gedragen/erkend/ gedeeld/geanalyseerd over organisaties heen.
  • Op korte termijn dient actie ondernomen te worden om (nog grotere) negatieve gevolgen in te dijken/ te voorkomen.

 

De signalencoördinator van elke organisatie kan aan de werkgroep urgente signalen meegeven. Het Lokaal Welzijnsbeleid Gent kijkt dan waar, op welk daartoe relevant netwerk, aan dit urgent signaal best gevolg wordt gegeven.

Heeft u vragen of suggesties? Mail dan naar: michele.van.elslander@wrg.be